Sturen op de Oosterschelde

De Oosterschelde is een getijdenwater, waar voor de haven van Kats de getijdestroomsnelheid kan oplopen tot ruim 3 km/uur. Met name tijdens springtij (2 dagen na volle en nieuwe maan) is er een sterkte stroming en kan het verschil tussen hoog- en laagwater oplopen tot 3,5 tot 4 meter, dus sturen op de Oosterschelde is een stuk uitdagender dan sturen op stilstaand water. In de getijdentabel staan de tijdstippen HW en LW te Kats, en de data van springtij (ST) en doodtij (DT). 

Voor het veilig sturen op de Oosterschelde volgen hier diverse tips;

• Getijden en wind (richting en snelheid) hebben veel invloed op het karakter van het water;
  • Wind tegen stroom geeft vaak een korte en hoge golfslag. Bij veel wind tegen een sterke stroming in kan zelfs de kam (de top van een golf) breken zoals in de branding op het strand. 
  • Wind en stroom in dezelfde richting geeft meestal een mooie lange rustige golfslag
  • Wind dwars op stroom geeft meestal een 'knobbelige' golfslag waar verschillende golven tegen elkaar in aan. 
  • De getijdenstroom geeft in combinatie met diepten/ ondiepten vaak grillige golfslag. Met name net ten westen van de haveningang van Kats, en rond Katshoek. 
  • Nog geen ervaring op de Oosterschelde? Verken dan voorzichtig de delen met veel golfslag en blijf in de buurt van vlak water.
• Bij de voorzorgsmaatregelen horen onder andere;
  • Check de meteo. Wind uit zuidelijke (ZUID) tot noordwestelijke (NW) richting is gunstig voor Kats, er kan dan met aflandige wind nabij de kust tot windkracht 4-5 worden geroeid in relatief vlak water. Wat verder uit de kust kan de getijdenstroom wel golven opstuwen en een grillig en onvoorspelbaar karakter geven. Bovendien krijgt de wind dan ook meer invloed. Bij wind uit NNW-NOORD en alle oostelijke richtingen staat de wind richting de kust, er is dan geen beschut water om te roeien. Vanaf windkracht 3 kunnen dan al aardige golven ontstaan. En omdat je aan de lage wal zit dan niet te dicht op de kant varen omdat er dan risico is van tegen de kant gezet worden. 
  • Check de getijden. Vanaf het tijdstip van hoogwater (HW) tot aan het tijdstip van de laagwater (LW) kentering loopt de getijdestroom richting noord (richting Zeelandbrug), en vanaf tijdstip LW tot tijdstip HW loopt de stroming richting zuid. Rond de kentering is er 40-45 min nauwelijks stroming, precies tussen HW en LW in de meeste stroming. In de tabel staat ook de verhoging of verlaging in centimeters ten opzichte van NAP. Vertrek bij voorkeur tegen de stroom in (maar is mede afhankelijk van windrichting en -kracht) en voor de stroom weer terug naar Kats. Hiermee voorkom je te ver afdrijven bij onverhoopte situaties, bijvoorbeeld uitvallen van 1 of 2 roeiers door kramp oid. Vlak na de kentering (het exacte moment van HW of LW) gaat de stroming snel in kracht toenemen. Wees je bewust dat bij afgaand water (stroming richting de Noordzee) de haven van Kats 'leegloopt' en dus wat tegenstoom geeft bij het naar binnen varen van de haven. Bij het aanlopen van de haven zal de getijdenstroom de boot opzij zetten. Bij het sturen hou je hier rekening mee door enigszins schuin tegen de stroomrichting in de sturen waardoor de boot recht op haveningang ingaat (zie plaatje onderaan deze pagina). Tevens staat in de tabel het verval in centimeters wat tijdens springtij (2-3 dagen na volle en nieuwe maan) hoger is dan tijdens doodtij (2-3 dagen na eerste en laatste maankwartier). De kentering schuift iedere dag ca 42 minuten op.  In de rechterkolom staat een .pdf met de getijden bij Kats voor heel 2026. Je kunt de actuele getijden ook in de KNRM Helpt app vinden bij 'lokaal weer en water'. In de zwarte noodkoffer zit een actuele gesealde tabel voor betreffende maand. 
  • Niet uitvaren zonder aanwezigheid van zwarte noodkoffer en navigatieverlichting, en alle opvarenden met het reddingsvest aangetrokken (bij hoge uitzondering, bijvoorbeeld bij zeer warm en bijna windstil of windstil weer mogen de reddingsvesten voor de roei(st)ers uit, echter alleen als de schipper/ stuur hier toestemming voor geeft). De navigatieverlichting is verplicht vanaf zonsondergang, en bij slecht zicht (regenachtig weer).
  • Check de mobiel, volle batterij, voorzien van KNRM Helpt app en overige (navigatie)-apps en voorzien van drijver

• Als je nog niet bekwaam genoeg bent om te sturen/ navigeren zonder hulp dan alleen sturen als er een bekwame stuur mee gaat. Deze dan op slag laten roeien zodat er meegekeken en geadviseerd kan worden. 
• Blijf ruim uit de buurt van betonning, boeitjes, droogvallen strekdammen etc. De stroming kan de boot makkelijk tegen een ton of strekdam aanzetten met mogelijke schade of vastlopen tot gevolg. Passeer boeien aan de 'lij'zijde zodat je niet tegen de boei aan kan driften. Bij het ronden van een pijler van de Zeelandbrug ruim om de pijler heensturen. 
• Als de handheld marifoon mee is aan boord, gebruik deze dan. Luister uit op kanaal 10 en roep eventueel andere schepen aan op hetzelfde kanaal. De Zandkreeksluis luistert uit op kanaal 18 en de verkeerspost Wemeldinge op kanaal 68. Bij een onverhoopte calamiteit direct hulp inroepen via de KNRM Helpt app en de marifoon. In de zwarte nood-koffer zit een instructie hoe je een noodoproep via de marifoon doet.
• Het is verboden om af te meren bij drooggevallen zandbanken en / of deze te betreden. 

• Installeer een goede navigatieapp, bv Vaarkaart Nederland, Waterkaart Live app of Waterkaarten App.  Je hebt deze nodig om ondiepten te vermijden. In de buurt van de haven van Kats liggen diverse strekdammen die bij LW droogvallen maar een groot deel van de tijd (net) onder water zitten. Als beginnend stuur is het verstandig alleen het diepe water aan te houden, gemarkeerd door de betonning. De witte gebieden op onderstaande kaart vallen droog tot bijna droog bij LW, en er staan bovendien staken. Bij HW kunnen de staken ook net onder water staan, dus wees alert en mijd deze gebieden als je nog geen ervaring hebt.
  • Vanuit de haven bakboord uit kun je richting de Zeelandbrug op de groenwitte boei 'SLIK 5' aansturen en deze aan bakboord houden. De volgende groenwitte boeien aan bakboord houden om in veilig diep water te varen. Op de terugreis deze boeien aan stuurboord houden. 
  • Vanuit de haven stuurboord uit op de navigatieapp de diepwaterlijn volgen, hiermee blijf je weg uit de strook ondiepe delen en strekdammen langs de kust. Bij hoogwater kun je tot vlak bij de kust varen maar dien je alert te zijn op de visboeitjes die er liggen en het strekdammetje wat dan onder water staat, alleen rond de kentering kun je over dit dammetje heen.